GENÇ PEYZAJ

TOHUMLARIN SAKLANMASI

ginc — Mon, 09 Feb 2009 22:41:30 +0000

Çiçek tohumuları fidanın üzerinde olgunlaştığı zaman tohum keseleri, ya birden bire çatlayarak tohumlarını açar (Menekşe gibi), ya da çatlayan tohum keseleri, güneşte kurutuluncaya kadar olduğu gibi kalır ve yavaş yavaş dökülür. Çatlyan ve çatlayıp dağılan tohumları, tamamen kurumadan toplanmalıdır. Diğerlerini ise rüzgarın etkisiyle uçmadan devşirmelidir. Toplanan tohumları keseleri ile birlikte, gölgeli biryere ve karıncalardan uzak tutarak iki gün kadar havalandırıp, keseleriyle birlikte her çeşiti ayrı ayrı olarak teneke kutulara koyup kapaklarını kapatıp saklanmalıdır. Eğer teneke kutu bulunmaz ise bez keseler içinde nemsiz yerlerde saklamalıyız. Tohumların ekileceği zaman, tohum keselerde cıkarılmalıdır. Bu yöntemle tohumlar, çimlenme kuvvetini yitirmemiş olurlar.

TOHUM NASIL EKİLİR ?

ginc — Mon, 09 Feb 2009 22:29:42 +0000

Her tohum kullanılırken taze olmalıdır. Taze olamayan olmayan tohumlar çimlenmez. Ekilecek tohumların hastalıksız olmasıda gerekmektedir. Bunun için güvenilir bahçivanlardan tohum alınmalıdır. Çok küçük tohumlar daima biraz ince kum ile karıştırılıp ekilmelidir. Tohum ekmek için topraktan yapılmış çanaklar veya teneke,saksı ya da tahta kasalar gereklidir. Bunların içine önce biraz saksı kırığı koymalı, üzerine üç sayılı topraktan doldurup düzlemeli, püskürgeç ile biraz ıslatılmalı, sonra tohumları serperek ekilmelidir. Çok küçük tohumları örtmeye gerek yoktur. Büyüce olanların üstü birazcık örtülür. Tohumlar ekildikten sonra hafifce ve püskürgeç ile sulanır, sonra üzerine bir cam kapatılarak sıcak bir yere götürülüp bırakılır, arasıra cam kaldırılır ve üzerine toplanmışsu damlaları silinerek tekrar kapatılır. Toprak daima nemli tutulur. Tohumlar cinslerine göre 3-15 gün içinde çimleniler. O zaman cam kaldırılır ve kasalar aydınlık bir yere götürülüp orada 2-3 yapraklı oluncaya dek bakılır. Bundan sonra her çiçeğin cinsine göre harç hazırlanarak saksılara yada kasalara şaşırtma yapılır. Fideler 5-6 yapraklı ve kuvvetli olunca istenilen yere dikilmek üzere cıkartılır.Tesbih çiçeği, Anber gibi büyük ve sert tohumlu çiçekler 1 veya 2 gün suda bırakılması daha yaralıdır. Tohumu büyükçe ve sert olan çiçekler suda bırakılması daha çabuk çimlenmesini sağlamaktadır.

ÇİLEK YETİŞTİRİCİLİĞİ

ginc — Mon, 09 Feb 2009 21:51:30 +0000

Çilek yetiştiriciliği bilhassa küçük ve orta büyüklükteki işletmeler için önemli bir ziraat koludur. Bu meyve yatırımların kısa zamanda geriye dönmesi nedeniyle küçük aile işletmeciliğine de uygundur. Pazarda taze meyvenin az olduğu dönemde olgunlaşması nedeniyle iyi bir pazar avantajına sahiptir. Birim alandan elde edilen gelir öteki ürünlere göre daha yüksektir. Taze olarak tüketiminin yanında, reçel, marmelat, dondurma, pasta ve likör yapımında geniş ölçüde kullanılır. Ayrıca derin dondurularak saklanır, konservesi yapılır, meyve suyu elde edilir. Böylece her mevsim tüketim olanaklarına sahiptir.

Çilek insan sağlığı ve beslenmesi açısından son derece yararlı bir meyvedir. ”C” vitamini açısından zengindir. 100 gr. meyvede 100 mg. Yaklaşan oranda askorbik asit bulunur. Zengin selüloz içeriğinden sindirimi kolaylaştırır. Yüksek oranda ellajik asit ihtiva ettiğinden kanseri önleyici özelliğe de sahiptir. 100 gr. Çilek meyvesi 40 –45 kalori, önemli miktarda A,B vitaminleri, kalsiyum, demir, fosfor gibi mineral maddeler, çok az miktarda brom, silisyum, iyot ve kükürt içerir. Çilek kökünün kabız yapıcı, idrar arttırıcı ve iştah arttırıcı etkisi vardır.

EKOLOJİK İSTEKLERİ :

Sıcaklık : En yüksek büyüme hızı 20 –21 C civarındadır.En iyi günlük sıcaklık çilekler için 23 C kabul edilmektedir. Bu derecenin altındaki ve üzerindeki sıcaklıklar yaprak üretimini azaltmaktadır. Kök bölgesindeki sıcaklıklar 18 – 24 C arasında olduğu zamanlarda toprak üstü kısımlarında maksimum büyüme değerleri elde edilir.

Gün uzunluğu : Kültür çeşitleri kısa gün bitkileri olup yaz sonları ve sonbaharda düşük sıcaklık ve az ışıklanma süresi nedeniyle yüksek oranda çiçek tomurcuğu oluşmaktadır. 8 – 11 saatlik bir ışıklanma süresi çiçek tomurcuğu oluşumunu teşvik etmekte kol oluşumunu engellemektedir. Buna karşılık 17 –20 saatlik bir ışıklanma süresi tam aksi etkiyi yapmaktadır. En az 22,8 C sıcaklık ve 15 saatlik gün uzunluğu en hızlı kol üretimini sağlayan değerlerdir.

Don : Çileklerin çiçeklenme ve meyve bağlama devreleri oldukça uzun olduğundan kısa süreli oluşan bir veya iki don hadisesi tüm ürünün zarar görmesine sebep olmaz. Meyveler çiçek veya tomurcuklara oranla soğuğa karşı çok daha hassastır. İlkbaharda 0 C`nin hemen altındaki sıcaklıklarda oluşan don zararında çiçek dipleri kararır ve meyve bağlama olmaz. Hava sirkülasyonuna sahip bahçeler hava akımlarının olmadığı kapalı yerlere oranla daha az dondan zarar görürler.

Sis ve dolu : Bitkilerin çiçeklenme zamanı görülen sürekli sisler tozlanma ve döllenmeyi güçleştirir. Dolular ise meyve ve yaprakları yaralayarak çürümelerine neden olur.

Rüzgar : Hafif hava akımının olması transprasyonu kamçıladığından bitkilerin topraktan su ile birlikte besin maddelerini de almasını sağlamakta dolayısıyla çilekler daha iyi gelişebilmektedir. Rüzgarlar tozlanma ve meyve oluşumu için yararlıdır. Çiğ ve yağmurlardan sonra kurumayı kolaylaştırır ve Botrytis hastalığını azaltır. Günlük hasat meyveler tam olarak kurumadan yapılamadığından çevresi tamamen kapalı çilek bahçelerinde hafif bir rüzgar esmesi arzu edilir. Kuru ve sıcak rüzgarlar su kaybını arttırarak kurumaya neden olurlar.(Yaz dikimlerinde önemli)

Yer ve yöney : Deniz kenarındaki bölgelerde yetiştiği gibi, 1000 m ve hatta daha yüksek rakımlı yerlerde de yetiştirilebilmektedir. En iyi yetiştiği rakım 500 - 800 m rakıma kadar olan yerlerdir. % 2 – 3 eğimli bir arazi hava ve su drenajı için tercih edilen yerlerdir.Çok eğimli yerlerde kontur dikim yapılmalıdır.

TOPRAK İSTEKLERİ

Çilek saçak köklü bir bitki olup genel olarak derin, verimli, su tutma kapasitesi yüksek, iyi drene edilmiş; kumlu killi topraklarda daha iyi yetişmektedir. Toprak drenajının çok iyi olması gerekir. Çünkü çilek kökleri durgun suda birkaç saat dahi duramaz. Birçok çilek çeşidi hafif, kumlu, çakıllı, yahut taşlı topraklarda killi, ağır ve ıslak topraklara nazaran daha iyi gelişir. Çilek köklerinin % 90 ı ilk 15 cm lik toprak derinliği içerisinde yayıldığından en sağlıklı kök sisteminin bulunduğu bu alanın optimum şartlarda olması gereklidir. En iyi hafif asit karakterli topraklarda yetişir. Optimum pH 5,7 – 6 dır. Toprak pH sı toprak tipine göre de değişik oranlarda olabilir. Kumlu topraklarda pH 5,5 killi topraklarda ise pH 6,5 – 7 olduğu zaman çilek yetiştiriciliği için uygun bir ortam oluşmuş olur.

ÇİLEK ÇOĞALTIM METODLARI

1- Tohumdan fide elde etmek : Daha çok ıslah amacıyla yeni çeşit elde etmekte yararlanılmaktadır.

2- Kollardan fide elde etme : Yaprak koltuklarından çıkan kolların boğumlarında yeni bitkiler oluşur. Bu boğumların toprağa değdiği noktadan kolaylıkla yeni kökler meydana gelerek anaya benzer yeni fertler elde edilir. İyi fide elde edilebilmesi için bir ana bitkiden en fazla dört yavru bitki alınmalıdır. Hümüslü ve nemli topraklarda fazla miktarda kol oluşabilir ve yeni fidecikler çok iyi köklenir. Fideler çok kısa zamanda gelişimini tamamlar, sonbaharda dikime hazır hale gelir.

3-Toprak altı gövdesini ayırarak fide elde etmek. Bir çileğin ana gövdesi birkaç gövdeden oluşmaktadır. Bu gövdeleri ayırarak her ana bitkiden 4 – 5 fide elde etmek mümkündür. İlk baharda bitkiler sökülür ve dikkatle bölünür, bunlardan her biri ayrı bir bitki olarak kullanılır.

4 - Yaprak çeliklerinden fide elde etmek.

5- Doku kültürleri yoluyla fide elde etmek.

ÇİLEK FİDESİ DİKİMİ

Kış Dikimi : Fideler sökülür sökülmez 15 Ekimden itibaren Aralık ortalarına kadar dikim yapılır.Aliso, tioga , balcalı – 1 , chandler, pocahantos kış dikimine uygun çeşitlerdir.

Yaz Dikimi : Fideler dinlenme devresinde yani Ocak – Şubat aylarında sökülür. – 2 C de soğuk hava depolarında muhafaza edilir. 15 Temmuz – 15 Ağustos arasında(çeşide göre değişir) asıl yerlerine dikilir. Fideler bir gece önceden depodan çıkarılır serin bir yerde tutularak dış koşullara uyumu sağlanır sonra yerlerine dikilir.

Dikilecek fideler sağlıklı olmalıdır.Yaşlı yaprakları kesilir, eğer kökler çok uzun ise 1/3 oranında uç tarafından kısaltılır. Fideler dikimden önce 5 –6 dakika %0,1 lik (10 lt.suya 10gr.) hazırlanan benlate çözeltisine batırılıp sonra dikilir. Fideler dikilirken kök boğazı kısmı toprak yüzeyi ile aynı seviyede olmalıdır. Eğer derin dikilecek olursa kol oluşumu gecikir ve miktarı azalır. Kök gövdesinin ucundaki büyüme noktası zararlanır. Yüzlek dikimde ise kök gövdesi ve kök uçları kuruyabilir. Dikimden sonra bolca can suyu verilmelidir. Sıra arası 40 cm. sıra üzeri 30 – 35 cm. olarak dikilir.Dekara 6000 – 7000 adet fide dikilir.

ÇİLEK BAHÇESİ BAKIMI

Malçlama : Dondan korumak, yabancı otların çıkmaması, erkenci,temiz ve kaliteli ürün elde etmek için toprak yüzeyinin ince plastik,saman,buğday sapı, çam ibreleri, kuru ot, torf ve perlit gibi maddelerle kaplanmasına denir. Sulama aralığının uzatılması, botrytis”ten daha az zararlanma gibi yararları vardır.

Sulama : Aşırı suya hassastır. Aşırı sulama sonucu mantari hastalıklar ve kloroz ortaya çıkar. Bitkiler çiçek açmadan önce ve meyve büyümesine başlama devresinde yağış yok ise mutlaka sulama yapılmalıdır.

Gübreleme : Dikim öncesi dekara 3 – 4 ton yanmış ahır gübresi uygulanarak toprağa karıştırılmalıdır.Verilecek diğer kimyevi gübre ise toprak ve yaprak tahlillerine göre uygulanmalıdır. Azotlu gübreler toprak pH`sı da dikkate alınarak en az üç seferde verilmelidir. Fosforlu ve potasyumlu gübreler ise bitki dinlenme devresinde iken (Aralık- Şubat) aylarında bir defada verilebilir. Bitkiler tuza hassas olduklarından potaslı gübreler klorsuz tipten seçilmelidir. Fosforlu ve potasyumlu gübreler mutlaka etkili kök bölgesine verilmelidir. Kloroza karşı yapraktan “ Sequestrene 138 “ demir preparatından bütün mevsim süresince toplam olarak bitki başına 0,5 gr. Vermek yeterli olmaktadır.

Vitaminler

admin — Mon, 18 Feb 2008 09:47:50 +0000

Vitaminlerden A, D ve E vitaminleri yağda diğerleri ise suda eriye bilen özelliktedir.Suda eriyen vitaminler vücutta uzun süre depolanmadıklarından günlük gıdalarla alınmaları gerekir.

A Vitamini : Gözün görme foksiyonu ve yapısı açısından vitamin A temel maddedir. Bu maddenin vücut tarafından uzun süre alınmaması körlüğü dahi yola açabilir. Aslında meyve ve sebzeler aktif A vitamini birleşiği olan retinole dönüştürülür. A vitamini yönünden portakal, kayısı, şeftali, incir, havuç, ıspanak, maydanoz, marul ve salata grubu sebzeler oldukça zengindir.

B Vitamini : Sinir sistemi ve kalbin çalışmasını düzenler. Eksikliğinde beriberi hastalığı görüler. En fazla bamya, bezelye, fasülye, tere, domates, ıspanak, patatez, fındık, fıstık ve çevizde bulunur.

C Vitamini : Kan dolaşımı ve diş eti sağlığında etkilidir. Eksikliğinde skorbut hastalığı görülür. İnsanlar günlük C vitamini ihtiyaçalrının büyük bir kısmını meyve ve sebzelerden sağlamaktadır. Özellikle kuşburnu, turunçgiller, üzümsü meyveler, çilek, maydonoz, ıspanak, domates, bibier, fındık,fıstık ve çeviz C vitaminince zengin bahçe bitkileridir.

D Vitamini : Vücuda alınan kalsiyumdan yararlanarak kemiklerin iyi gelişmesine yardımcı olur. Bu nedenle ekskliğinde raşitizm hatalığı görülür. Meyve ve sebzeler D vitamini yönünden zengin değildir.

E Vitamini : Sinir ve kas sisteminin iyi çalışmasını sağlar, cinsel güçü artırır.Uzun süre vücuda alınmaması durumunda kısırlık ortaya çıkabilir. En fazla fıstık, fındık, bamya, kereviz, bezelye, havuç, marul ve ıspanakta bulunur.

Portakal,Portakalın Faydaları

admin — Mon, 18 Feb 2008 09:23:36 +0000

Turuncgillerdendir. Kırmızıya çalan sarı, toparlak ya da kabuğu güzel kokulu yemişi vardır. 2-8 metreye kadar uzanır. Ülkemizde Akdeniz bölgesinde yetişir. Sıcak iklimleri seven maki topluluğundan bir ağaçcıktır. Bünyesinde A, B, C, D vitaminleri bulunur.

Faydaları:

Tıbben sinirleri kuvvetlendirir, karaciğeri çalıştırır, ateşli hastalıklarda vücudun direncini atırır, hazmı kolaylaştırır,mide ve bağırsakları düzenler, safra ifrazatını artırır, idrar söktürür.

Bu hastalıklar için;

1 adet portakal sıkılıp üzerine aynı miktarda su konur. Sonra 1 tatlı kaşığı şeker ilave edilerek iki yemek arası 2-3 bardak içilir. Yahut yapraklarının haşlayarak suyunu içmek de aynı görevi yapar.

*Ayrıca ;

Kabuklarından yapılan şurup mine hastalıklarına iyi gelir. Portakal sade olarak yenildiğinde kanı temizler, skorbüt ve mesane taşalrını yok eder,Gripo ve nezleyi geçirir,Damar sertliği ve felçi önler,Karaciğeri çalıştırır,Yatarken yenirse uyku getirir.

Dut

ginc — Fri, 15 Feb 2008 23:00:38 +0000

Uygulamada asma ve incirin yetiştirilebildiği ekolojiler, dut için de elverişlidir. Vegetasyon süresi uzun ve bu süre içinde ortalama sıcaklığı 13 C’nin altına düşmediği yöreler, dut yetiştiriciliği için daha uygundur.Bir yıllık sürgünleri ve üzerindeki gözler -20 C’ye kadar dayanabilmektedir.

Faydaları:

Dut yemek ve pekmezini içmek kızamık ve su çiçeği hastalıkları için birebirdir.

İbni Sina diyor ki:

“Tatlı dut yaprağı, üzüm yaprağı, siyah incir yaprağı yağmur suyu ile iyice kaynatılır, elde edilen mayi ile saçlar yıkanırsa, siyahlaştırır. Dut ağacının kabuğu bal ile yenilirse, bağırsaktaki kurtları döker. Ham dut yaprağı ağzında çiğnenirse, diş ağrısını keser. Akrebin soktuğu yere konursa, ağrısını izale eder.” Beyaz dut yenilirse idrarı söktürür.

Dut yaprakları kaynatılıp birer bardak içilir ise ishale iyi gelir.Ekşi dut yenirse ağıziçi iltipahlanmasına ve safrayı söker iyigelir.

Elma

ginc — Fri, 15 Feb 2008 22:02:49 +0000

Elma (Pirus malus) ; Gülgillerden olup her mevsimde bulunan bir bitkidir. 1000 kadar çeşidi vardır. pembe çiçekli, meyveleri çeşitli renkte ve ufak çekirdeklidir. tatlı olanı çok faydalıdır. Bilhassa kan yapar, vücud adelelerini kuvvetlendirir. Bol miktarda A,B,C vitamini bulundurur. Ekşi olanı unutkanlık ve ateş yapma gibi bazı zararlar doğurur.

Faydaları:

Genellikle kolesterol, damar sertliği, hazımsızlık, idrar zorluğu, kan katılaşması, enfarktüs ve damar iltihabı rahatsızlıklarında faydalıdır.

Bu hastalıklar için:

Kuru kabukları kaynatıp, çay gibi içilir.Meyve olarak ya da marmelat olarak yenilebilinir.

*Ayrıca:

Tatlı elmanın kürü, egzama, sivilce ve sarılığa iyi gelir.

Elma yemek, böbrekleri çalıştırır, mide ülserini iyileştirir, beyine açıklık ve kuvvet verir.

Elmanın yeni çıkan filizleri, oğulotuyla beraber kaynatılıp balla içilirse, kan damarlarını açar.

Elmanın kabuğu ile birlikte suyu çıkarılıp içildiğinde,iltihapları kurutmaya faydalı olur. Aç karnına suyu içildiğinde, bağırsak kurtlarını döker. Kalp çarpıntısına, mide ülserine ve böbreklerdeki rahatsızlıklara yaprağının suyunu içmek de iyi gelir.

KAYISI AĞACI

ginc — Sun, 03 Feb 2008 16:07:34 +0000

2-10 m yüksekliğinde, dikensi ve tüysüz bir ağaçtır. Yapraklar uzunca ve mızraksı, kenarlarıdişli, ucu sivri veya küttür. Çiçekler beyaz veya pembe renkli olup, yapraklardan daha öncemeydana gelirler. Meyvelerin üzeri tüylü olup, sarımsı-turuncu renkte eriksidir. Yabanisine“zerdali” adı verilir.Türkiye dünya yaş ve kuru kayısı üretiminde birinci sırada yer almakta olup sahip olduğuekolojik potansiyel ile bu durumunu daha uzun yıllar devam ettirecek gibi görünmektedir.Ülkemiz kayısının anavatanı olmamasına karşılık iki bin yılı aşkın bir süreden beri butopraklarda yetiştirilmesinden dolayı Anadolu, kayısının ikinci vatanı haline gelmiştir. Bugünkayısı yetiştiriciliği yapılan Akdeniz ülkelerinde ağaç başına yaş kayısı verimi 100 kg’ınüzerinde iken ülkemizde ağaç başına verim 30-40 kg civarındadır. Ülkemizde verimdüşüklüğünün en önemli sebebi ilkbahar geç donlarıdır. Fakat bugün sulama, gübreleme,çeşit seçimi, hastalık ve zararlılarla mücadele gibi konularda yapılan yanlışlar verim vekaliteyi etkilemektedir.Dünyada üretilen kayısının önemli bölümü sofralık olarak tüketilmektedir. Ancak kayısıdahasat döneminin kısa olması ve taze kayısının çabuk bozulması nedeniyle kayısı daha çokkurutularak veya işlenerek değerlendirilmektedir. Dünya yaş kayısı üretiminin yaklaşık % 20-25’lik kısmı kurutulmaktadır. Sofralık ve kurutmalık olarak değerlendirilen kayısıdan geriyekalan kısmı ise işlenerek değerlendirilmektedir.Kayısı çekirdeklerin tatlı olanları çerez olarak tüketilmekte, acı olanlar ise kozmetik ve ilaçsanayide hammadde olarak kullanılmaktadır. Ayrıca kayısı çekirdeğinin tohum vekabuğundan badem yağı, yemeklik yağ, benzaldehit (aroma esansı), furfural, aktif karbon,amigdalin ve hidrosiyanik asit elde edilmektedir. Kayısının gövde, dal ve çekirdek kabuklarıyakacak olarak kullanılmasının yanı sıra kayısı ağacının yaş ve kuru yaprakları hayvan yemiolarak değerlendirilmektedir.Kayısı ve Zerdali, bilimsel adlarının aksine Kuzeydoğu Çin kökenli meyvelerdir. İlk olarakÇin’de, Han sülalesinin ilk dönemlerinde yetiştirilir, Büyük Kral Kaniska’nın aldığı Çinlitutsaklar bunları Hindistan’a sokar. Zerdali ve kayısı oradan da İran’a yayılarak, İsa’dan sonrabirinci yüzyılda Roma İmparatorluğu’na ulaşır. Erken olgunlaşan bir meyve olduğu içinLatince erken gelişmiş anlamında Abrikosas sözcüğüyle tanımlanır. Apricot kelimesininbaşındaki A harfi etimolojik bir hatayla eklenmiştir. Bir kısmı günümüzde Türkiye topraklarıiçinde kalan tarihi Ermeni krallığında yaygın olarak bulunduğu için bu meyveye Prunusarmeniaca adı verilmiştir. Halen dünyada en yaygın olarak Anadolu’da (özellikle Malatya veçevresinde) bulunur. Dünya kuru kayısı üretiminin yaklaşık %85′i Türkiye’degerçekleşmektedir.Bugün Türkiye yaş kayısı üretiminin yaklaşık % 50’si, kuru kayısı üretiminin ise % 95’iMalatya İlinde yapılmaktadır. Gerek ağaç sayısı ve gerekse yaş ve kuru kayısı üretim miktarıile Malatya sadece Türkiye’nin değil aslında dünyanın en önemli kayısı üretim merkezidir.İlde üretilen yaş kayısının yaklaşık % 90-95’i kurutularak ihraç edilmektedir. Kayısı üretimiyapılan diğer iller ise Erzincan, Kahramanmaraş, Kayseri, Elazığ, İçel, Konya, Ankara, Sivasve Nevşehir’dir. Bu iller içerisinde Malatya, Erzincan, Elazığ, Nevşehir ve Niğde’dekurutmalık, diğer illerde ise sofralık amaca yönelik üretim yapılmaktadır. Üretilen kurukayısının çok önemli bölümü ihraç edilmekte ve dünya kuru kayısı ticaretinin yaklaşık % 80-85’i Malatya’dan sağlanmaktadır. Bütün bunların haklı bir sonucu olarak Malatya İli kayısı ile29anılmaya başlanmış, daha doğrusu Malatya ile kayısı özdeş iki kelime haline gelmiştir.

FAYDALARI

Kayısı insan sağlığı bakımından önemli bir yere sahiptir. PH’ı 3-4 arasında değişen tazekayısı dokuz farklı şeker, on sekiz serbest amino asit, zengin A vitamini ve beta karoten,yüksek miktarda potasyum ve demir elementi ihtiva etmektedir. Yaş meyvede çağladöneminde yüksek olan C vitamini (50-60 mg/kg) meyvenin olgunlaşması ile birlikteazalmaktadır (30-50 mg/kg).Kayısı, insan vücudunun günlük enerji ve protein gereksiniminin karşılanmasında çok azkatkıda bulunmakla birlikte mineral maddelerden potasyum ve vitaminlerden ß-karotence çokzengindir. A vitaminin öncül maddesi olan ß-karoten vücudu ve organları saran epitel doku,göz sağlığı, kemik, diş gelişmesi ve endokrin bezlerinin çalışması için gereklidir. Bugörevlerinden başka A vitamini üreme ve büyümede, enfeksiyonlara karşı vücut direncininartmasında önemli rol oynar. Diğer taraftan A vitamini normal vücut hücrelerinin kanserlihücreye dönüşmesinin başlıca sorumlusu olan aktif karsinojenlerden tekli oksijeninoluşmasını önlemekte veya oluştuktan sonra etkisiz hale getirmektedir. Ayrıca A vitaminiorganizmanın ve sağlıklı hücrelerin direncini artırarak kansere karşı koruyucu göreviyapmaktadır. Bu koruyucu aktivite sigara ve alkol kullananlar için daha da önemlidir. Serbestradikallerin oluşumuna ve hücre ölümüne neden olan protein ve yağ asitlerinin bozulmatepkimelerini önlemektedir.Kayısının beslenme ve sağlık açısından en önemli bileşiklerinden birisi de diyet lifidir. Kurukayısının 100 g’da yaklaşık olarak 24 g diyet lifi bulunur. Yetişkin bir insanın günlük diyet lifigereksinimi ise 25 gramdır.

KİRAZ AĞACI

ginc — Sun, 03 Feb 2008 16:06:10 +0000

Baharın en güzel habercilerinden biri de kiraz ağacının çiçekleridir. Dünyanın en eski meyvelerinden kiraz, rengi, küpe biçimindeki hoş şekliyle hepimizin en sevdiği meyvelerdendir. Gülgiller ailesinden olan kirazın ladince ismi Prunus Avium ‘ dur. Kirazınkırmızı, sarı pembemsi, alacalı ve bordo renkleri vardır. Ülkemizden yaygın çeşitlerikara bodur, dalbastı ve napolyon’dur. Meyvesi iri ve kabuğu kırmızı olan napolyon; meyvesiçok iri kabuğu çok koyu bordo olan bing; eti açık sarı meyvesi orta irilikte kabuğu koyu veince sarı üstüne kırmızı alacalı karabodur, eti krem renginde olan dalbastı en iyi bilinenlerdir. Süs kirazı olarak tanınan Uzakdoğu kökenli bazı kiraz çeşitleri de harika görünümlerinedeniyle yaygın olarak süs bitkisi olarak yetiştirilir. Bileşimindeki A ve C vitaminleri, düşükkalori değerleriyle aynı zamanda diyet yapanlarında sofralarından eksik etmemeleri gerekenbir meyvedir. Kirazın sapları da halk arasında idrar söktürücü olarak kullanılır.Rengi koyu olanlar her zaman daha tatlıdır. Saklarken kirazın saplarını çıkarmazsanız ömrüdaha uzun olur. Taze kirazların 2-4 gün içinde tüketilmesi gerekir. Taze olarak tüketildiği gibireçelden kurabiyeye kadar birçok tarifte harika biçimi, rengi ve tadı ile farklı güzellikleryaratmamızı sağlar. Ülkemizde geniş çapta kültürü yapılmaktadır. Uludağ, aşlama, napolyon,sultani, ballı ve ak kiraz gibi çeşitleri vardır. Kirazın anayurdu Anadolu’ dur. Yabani kirazlar Doğu Karadeniz ormanlarında oldukça büyük yer tutar ve Anadolu’ nun hemen hemen her tarafında bulunur. Kiraz meyve ağacı olarak Antikçağ’ da Avrupa’ ya yayılmıştır. İ.Ö. dördüncü yüzyılda bile bahçelerde yetiştirildiğibilinmektedir.. Avrupa ormanlarında 25-30 metre boylanabilen yabani kiraz yüz yıl yaşayabilir, ama ancak 40-50 yaşlarında kereste olarak işlenebilir. Kirazdan, 5-6 yıldan önce meyve alınmaz. Bir kiraz, 60-70 yıl kadar yaşayabilir. Bir ağaçtan ortalama olarak, 20-50 kg kadar ürün alınabilir. Türkiye’ deki yabani kirazlar Avrupadakiler kadar boylu değildir. (en çok 10-15 metre). Piramittepeli olan yabani kirazın çiçekleri beyazdır ve yapraklardan önce çıkar. Meyve az etlidir.Yabani kiraz asitli topraklarda bahçe kirazı için aşı anacı olarak kullanılır ve onlara büyük birdayanıklılık sağlar. Esmerimsi kırmızı renkli tahtası, ince marangozlukta, torna işlerinde veçalgı yapımında kullanılır. Kiraz ağacı serin ve süzek toprak ister.

FAYDALARI

Çoğunlukla özelbahçelerde ya da başka meyve ağaçlarıyla karışık olarak yetiştirilir. Kiraz ağacı kabuğu kabız ve ateş düşürücü, çiçekleri göğüs yumuşatıcı, yaprakları ise müshilolarak kullanılmaktadır.

LİMON AĞACI

ginc — Sun, 03 Feb 2008 16:05:47 +0000

Sedefotugiller (Turunçgiller) familyasındandır. 3-6 m. boylanabilen ve kışın yapraklarınıdökmeyen bir ağaçtır. Gövde ve dallarının kabuğu koyu gridir. Almaşık dizili, elips biçimli iriyaprakları açık yeşil renkli, derimsi dokulu ve sivri uçludur. Bazı limon ağacı türlerinde,yaprak koltuklarında sivri dikenler bulunur, ilkbahar aylarında açan hoş kokulu, dışıpembemsi ve içi beyaz renkli çiçekleri ya tek tek ya da birkaçı bir arada bulunur. “Yediveren”limon türleri ise neredeyse bütün yıl çiçek açar ve meyve vermeye devam eder.
Geneldesonbaharda olgunlaşan limon meyvesi yumurta biçimli, bir ucu sivri çıkıntılı, içi 8-10 bölümlü,çok ekşi ve bol sulu olur. Olgun limon meyvesinin açık sarı renkli dış kabuğunun üzerindeuçucu yağ ve esanslar içeren benekler bulunur. Meyvenin kabuğunun içi ise, beyaz renkli vesünger dokuludur. Meyvenin içinde yer alan beyaz tohumlan (çekirdekleri) küçük, oval biçimlive bir uçları sivri olur. Bol güneşli, rüzgardan korunmalı yerleri; hafif, suyu iyi akıntılı veverimli toprakları seven limon ağacı, tohumlarıyla çoğaltılır.Doğal bir C vitamini kaynağı olan limon meyvesinin suyunda ayrıca organik nitelikli sitrik asit,pektin ve şekerler bulunur. Limon meyvesinin suyu ya da dilimleri kimi yemeklere, çorba vesalatalara katılır. Sevilen bir içit olan limonata yapımında kullanılır. Bazı sebze yemekleri vereçellerin yapımında, bunların kararmaması için eklenir. Uçucu yağ ve esans içeren limonunkabuğu sıkılarak ve damıtılarak elde edilen limon esansından kozmetikte ve kimi içkilerinyapımında yararlanılır.Limon ile ilgili kullanılan benzetmeler çoktur. Limon gibi,çok sarı çok sarı olmakanlamındadır. Deyim olarak da kullanılan örnekleri vardır.Bir kimseyi limon gibi sıkmak, birkimseden olabildiği kadar yararlanmak, posasını çıkaracak ölçüde onu söndürecekanlamındadır. Renk benzetmelerinde de limon kullanılır. Limon küfü, limon sarısı, açık sarırenk ya da bu renkte olan anlamındadır. Kaliteli limon ağırlığında hoş kokusunda, soluk sarırenginden, lekesiz kabuğundan belli olur. Limondan esansından dolayı kozmetikte ve çeşitlilikörlerin ve içkilerin hazırlanmasında yararlanılır. Şeker katılan limon suyu yorgunluk giderici,gribal enfeksiyonlarda dayanıklılık verici (C vitamini fazla miktarda bulunduğundan) olarakiçilir. Orjinal Adı Citrus limonum. Anayurdu Hindistan ve Uzakdoğu ülkeleri olan limon, İ.S. 1000-1200 yıllarında İspanya ileSicilya’ya getirilmiş, daha sonra Haçlı Seferleriyle Avrupa ve Ortadoğu’ya yayılmıştır.Günümüzde dünyanın tüm astropikal iklim bölgelerinde ve ülkemizde de Ege ile özellikleAkdeniz bölgelerinde yetiştirilmektedir.

FAYDALARI

Pek çok yönden sağlığa yararlı olan limonun tıbbi etkileri ve bunlardan yararlanma yöntemlerişöylece sıralanabilir:• C vitamini eksikliğinde ortaya çıkan iskorbit hastalığında, limon en iyi doğal ilaçtır.• Soğuk algınlığı, nezle, öksürük, boğaz ve baş ağrıları ile gribal enfeksiyon durumlarınıhafifletir. Beden ateşini düşürür. Bu etkileri sağlamak için sıkılan limonun suyu, şekerletatlandırılıp ılık su katılarak limonata şeklinde içilir.